جامعهٔ جهانی بهائی، نیویورک

تأملی در ۳۰ سال مشارکت در گفتمان‌های بین‌المللی

۱۱ فروردین ۱۴۰۵

نیویورک — بانی دوگال (Bani Dugal) بیان داشت: «در اواسط دههٔ ۱۹۹۰ که به دفتر نیویورک جامعهٔ جهانی بهائی (BIC) پیوستم، بیانیه‌های این نهاد عمدتاً به موضوعات در سطح اصول و مفاهیم کلی می‌پرداخت. اما به‌مرور زمان، این جامعه توانمندی آن را یافته است که علاوه بر این اصول، از مجموعه‌ای رو به رشد از تجربه‌های جوامع در سراسر جهان نیز بهره گیرد؛ جوامعی که این اصول را در عمل به کار می‌بندند.»

او می‌افزاید: «این تنها یکی از تغییرات بسیاری است که در سه دههٔ گذشته رخ داده است.»

پایان دورهٔ فعالیت خانم دوگال در دفتر نیویورک جامعهٔ جهانی بهائی فرصتی فراهم کرده است تا سیر تحوّل مشارکت این دفتر در گفتمان‌های بین‌المللی مرور شود.

از سال ۱۹۴۸، جامعهٔ جهانی بهائی به‌عنوان یکی از مشارکت‌کنندگان در حرکت جمعیِ نوع بشر به‌سوی جهانی عادلانه‌تر و صلح‌آمیزتر، در گفتمان‌های عرصهٔ بین‌المللی حضور داشته است. در دهه‌های نخست، فضای مشارکت معنادار جامعهٔ مدنی در مجامع بین‌المللی بسیار محدود بود. با این حال، رویکرد جامعهٔ جهانی بهائی از همان ابتدا مبتنی بر تقویت همکاری، ایجاد گفت‌وگو میان دیدگاه‌های گوناگون و ارائهٔ بینش‌هایی بود که ریشه در این باور دارد که نوع بشر یک خانوادهٔ واحد است. از نظر این جامعه، امور جهان نیز باید نهایتاً به‌گونه‌ای سامان یابد که منعکس‌کنندهٔ این واقعیت باشد. خانم دوگال با اشاره به دلالت‌های ضمنیِ این باور می‌گوید: «چالش‌هایی که جهان با آن روبه‌روست—از افراط در ثروت و فقر گرفته تا نابرابری و مناقشه—نه جدا از یکدیگر حل می‌شوند و نه بدون درنظرگرفتن توانمندی‌های اخلاقی و معنویِ مردمان و جوامعی که از این چالش‌ها تأثیر می‌پذیرند.»

خانم دوگال در سال ۱۹۹۴ به دفتر نیویورک پیوست و فعالیت خود را در چارچوب این الگوی مشارکت آغاز کرد. در سه دههٔ گذشته، او ابتدا به‌عنوان نمایندهٔ جایگزین، سپس مدیر دفتر پیشرفت زنان، و از سال ۲۰۰۳ به‌عنوان نمایندهٔ ارشد فعالیت کرده است. در این مدت، مشارکت جامعهٔ جهانی بهائی در مجامع سازمان ملل متحد و دیگر محافل بین‌المللی، هم از لحاظ محتوا و هم از نظر شیوهٔ فعالیت، به‌طور چشمگیری عمق یافته است.

این سیر تکاملی در موضوعات مختلفی آشکار بوده است. به‌عنوان مثال، در کنفرانس جهانی زنان در سال ۱۹۹۵ در پکن، جامعهٔ جهانی بهائی در کنار سایر سازمان‌ها و شماری از دولت‌ها، به‌ویژه از کشورهای آفریقایی، تلاش کرد تا توجه‌ها را به اهمیت گنجاندن موضوع «فرزندان دختر» در دستور کار کنفرانس جلب کند. خانم دوگال در این باره به یاد می‌آورد: «برخی از کشورهای عضو معتقد بودند که این موضوع قبلاً توسط نهادهایی مانند یونیسف مورد رسیدگی قرار گرفته است. اما ما همراه با دیگران توانستیم این مسئله را به‌روشنی در کانون توجه قرار دهیم.»

این تلاش‌ها به تصویب بخش L، با عنوان «فرزندان دختر»، به‌عنوان دوازدهمین حوزهٔ اولویت‌دار در کنفرانس ۱۹۹۵ انجامید. سال‌ها بعد، جامعهٔ جهانی بهائی یکی از هماهنگ‌کنندگان ابتکار اصلاح ساختار برابری جنسیتی بود؛ ائتلافی متشکل از بیش از ۲۷۵ سازمان در ۵۰ کشور، که تلاش‌های آن در سال ۲۰۱۰ به تأسیس نهاد «زنان سازمان ملل متحد» (UN Women) منجر شد.

بخش زیادی از مشارکت مستمر جامعهٔ جهانی بهائی در زمینهٔ پیشرفت زنان از طریق کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد (CSW) انجام شده است؛ کمیسیونی که خانم دوگال مدتی نیز ریاست کمیتهٔ سازمان‌های غیردولتی آن را بر عهده داشت. زمانی که او در اواسط دههٔ ۱۹۹۰ شرکت در جلسات این کمیسیون را آغاز کرد، این نهاد مجمعی بین‌دولتی و نسبتاً کوچک بود. اما در دهه‌های بعد، کمیسیون مقام زن به یکی از بزرگ‌ترین نشست‌های سالانهٔ سازمان ملل متحد تبدیل شد که هر سال هزاران شرکت‌کننده از جامعهٔ مدنی را جذب می‌کند و میزبان صدها رویداد جانبی [مانند نشست‌های تخصصی، کارگاه‌های آموزشی و گفت‌وگوهای موضوعی] است.

تصویری از شماری از شرکت‌کنندگان در پنجاهمین نشست کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۶؛ نشستی که به مناسبت پنجاهمین سالگرد تأسیس این کمیسیون برگزار شد.

خانم دوگال با تأمل در این موضوع می‌گوید: «من شاهد بودم که کمیسیون مقام زن از فضایی کوچک‌تر و محدودتر که در آن نمایندگان از نزدیک روی موضوعات سیاست‌گذاری کار می‌کردند، به نشستی بسیار بزرگ‌تر تبدیل شد. این رشد نشان‌دهندۀ درکی روزافزون از این واقعیت است که برابری زنان و مردان برای تمامی ابعاد پیشرفت نوع بشر امری اساسی است.»

در سال ۲۰۲۵، هم‌زمان با سی‌امین سالگرد کنفرانس پکن، جامعهٔ جهانی بهائی مجموعه‌ای با عنوانِ «در مشارکت کامل: ۳۰ سال پیشرفت زنان در سازمان ملل متحد و فراتر از آن» منتشر کرد. این مجموعه شامل بیانیه‌ها و دیدگاه‌هایی است که در طول سه دههٔ گذشته، از طریق حضور جامعهٔ جهانی بهائی در کمیسیون مقام زن ارائه شده است.

خانم دوگال در مراسم رونمایی این کتاب در نیویورک اظهار داشت: «پیشرفت زنان در تمام سال‌هایی که در دفتر جامعهٔ جهانی بهائی فعالیت کرده‌ام، همواره دغدغهٔ خاطر من بوده است. بسیار دلگرم‌کننده است که می‌بینم این دفتر هر سال به‌طور پیوسته به این موضوعات پرداخته است.»

بانی دوگال در کنار بانوی اول آفریقای جنوبی، زانله امبکی (Zanele Mbeki)، در ضیافت ناهاری که در سال ۲۰۰۶ در دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در نیویورک و در حاشیۀ نشست کمیسیون مقام زن برگزار شد.

موضوعات مربوط به حکمرانی جهانی یکی دیگر از محورهای مهمی بوده است که در تمام دوران فعالیت خانم دوگال در کانون توجه قرار داشته است. در نخستین سال فعالیت او، دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در پنجاهمین سالگرد تأسیس سازمان ملل متحد بیانیه‌ای با عنوان «نقطهٔ عطفی برای همۀ ملل» منتشر کرد. در آستانهٔ هزارهٔ جدید، جامعهٔ جهانی بهائی ریاست مشترک «مجمع هزاره» را بر عهده داشت؛ مجمعی که در آن بیش از ۱۳۵۰ سازمان جامعۀ مدنی در مقر سازمان ملل گرد هم آمدند. در اجلاس سران هزاره که به موازات آن برگزار شد، نمایندهٔ این دفتر تنها صدای جامعۀ مدنی بود که خطاب به بیش از ۱۵۰ تن از رهبران جهان سخن گفت.

خانم دوگال به یاد می‌آورد: «پس از کنفرانس‌های بزرگ سازمان ملل متحد در دهۀ ۱۹۹۰، جامعۀ مدنی واقعاً وارد دورانی تازه شد.» سه دهه پس از انتشار بیانیۀ «نقطۀ عطفی برای همۀ ملل»، و در آستانۀ «اجلاس سران برای آینده» در سال ۲۰۲۴، دفتر جامعهٔ جهانی بهائی بیانیه‌ای با عنوان «پذیرش وابستگی متقابل» منتشر کرد. در سال ۲۰۲۵ نیز نمایندگان این دفتر به تسهیل برگزاری مجمع جامعهٔ مدنی در «دومین اجلاس جهانی توسعۀ اجتماعی» در دوحه کمک کردند؛ اجلاسی که ۳۰ سال پس از نخستین «اجلاس جهانی توسعۀ اجتماعی» در کپنهاگ برگزار شد.

بانی دوگال در میزگردی در شانزدهمین نشست کمیسیون توسعۀ پایدار سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۸.

خانم دوگال می‌گوید: «پرسشی که همواره ذهن ما را به خود مشغول می‌کرد این بود که آیا ساختارهای همکاری بین‌المللی می‌توانند از ایجاد تعادل میان منافع متضاد فراتر بروند و به چارچوب‌هایی برسند که به‌راستی نشان‌دهندهٔ وابستگی متقابل نوع بشر باشد یا خیر.»

جامعۀ جهانی بهائی یکی از یازده گروه دینی بود که نمایندگان آن‌ها در سال ۲۰۰۸ در کنفرانسی بین‌الادیانی در لاهه گرد هم آمدند و بیانیۀ «باور به حقوق بشر» را امضا کردند.

«سرعت رشد و پیچیدگی چالش‌های جهانی از سرعت تحول نظام‌هایی که برای حل آن‌ها طراحی شده‌اند، پیشی گرفته است.» از دیدگاه دفتر جامعهٔ جهانی بهائی، نقطۀ آغاز، پرسشی مربوط به هویت بوده است. خانم دوگال می‌گوید: «اگر ما حقیقتاً خود را اعضای یک خانوادۀ بشری می‌دانیم، ساختارهایی که بنا می‌کنیم نیز باید بازتاب‌دهندۀ این واقعیت باشند. این درک از هویت مشترک انسانی، به تمامی آنچه دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در این گفت‌وگوها ارائه کرده، شکل بخشیده است.»

در سال ۲۰۱۲، جامعۀ جهانی بهائی در پنجاه‌وششمین نشست کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد نشستی برگزار کرد تا فضایی برای گفت‌وگوی زنان کشاورز روستایی و مطرح‌کردن تجربیاتشان فراهم شود.

در طول این سال‌ها، دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در گفتمان‌های بین‌المللی پیرامون صلح و امنیت، رفاه کودکان، حقوق بشر، آزادی دین یا عقیده، نقش دین در اجتماع، توسعهٔ پایدار، رابطهٔ انسان با جهان طبیعت و موضوع جوانان مشارکت کرده است. این دفتر همچنین از طریق انتشار گزارش‌ها، بیانیه‌ها و پیگیری مستمر، توجه جامعهٔ بین‌المللی را به آزار و سرکوب بهائیان، به‌ویژه در ایران، جلب کرده و این موضوع را در شورای حقوق بشر و مجمع عمومی سازمان ملل متحد مطرح کرده است.

در این حوزه‌ها، دفتر جامعهٔ جهانی بهائی به‌طور فزاینده‌ای نه‌تنها به مسائل سیاست‌گذاری پرداخته، بلکه پرسش‌های بنیادی‌تری را نیز مطرح کرده است: کدام روابط، توانمندی‌ها و الگوهای فرهنگیِ زیربنایی تحقق عدالت و برابری را اساساً ممکن می‌سازند؟

در سال ۲۰۱۵، گروهی از رهبران دینی از ادیان مختلف، از جمله بانی دوگال به‌عنوان نمایندهٔ ارشد جامعهٔ جهانی بهائی، گرد هم آمدند و بیانیه‌ای با عنوان «ریشه‌کن کردن فقر مطلق: ضرورتی اخلاقی و معنوی» منتشر کردند.

خانم دوگال معتقد است یکی از جنبه‌های شاخص رویکرد دفتر جامعهٔ جهانی بهائی، توجه این دفتر نه‌فقط به محتوای گفت‌وگوها، بلکه به ماهیت و چگونگی آن‌ها بوده است. او می‌گوید: «یکی از شیوه‌های مشارکت ما توجه به فرایند گفت‌وگو بوده است—اینکه طرح‌ها چگونه باید سازمان‌دهی شوند، بر چه مفروضاتی استوار هستند و افراد چگونه به یکدیگر گوش می‌دهند و رفتار می‌کنند—زیرا مشاهده کردیم که کیفیت این عوامل در نهایت تعیین‌کنندهٔ دستاورد گفت‌وگوها خواهد بود.»

استیو کارنیک (Steve Karnik) و بانی دوگال (Bani Dugal)، نمایندگان جامعهٔ جهانی بهائی، در نخستین اجلاس جهانی بشردوستانه که در ماه مه ۲۰۱۶ توسط سازمان ملل متحد در استانبول برگزار شد.

در طول این سال‌ها، دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در نیویورک فضایی را فراهم کرد که در آن دیپلمات‌های کشورهای عضو سازمان ملل متحد، رهبران جامعهٔ مدنی و مقامات این سازمان بتوانند در محیطی سرشار از احترام و توجهِ واقعی، به پرسش‌های دشوار بپردازند. خانم دوگال می‌گوید: «بیش از یک‌ بار شرکای ما در جامعۀ مدنی یا دولت‌ها از تلاش‌های خودشان برای به‌کارگیری رویکردهای مشابه در رویدادهایشان سخن گفتند.» برای بسیاری از شرکت‌کنندگان، این گردهمایی‌ها فضاهایی شد که در آن‌ها نوعی همکاریِ امیدوارکننده‌تر و سازنده‌تر امکان‌پذیر به نظر می‌رسید.

تصویری از یک میزگرد عالی‌رتبه با حضور جامعهٔ جهانی بهائی در شصت‌ویکمین نشست کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۷ در مقر این سازمان در نیویورک؛ میزگردی با موضوع «توانمندسازی اقتصادی زنان در جهانِ کار در حال تغییر». بانی دوگال، سومین نفر از راست در ردیف جلو.

این رویکرد نحوۀ برگزاری رویدادهای گسترده‌تر را نیز تحت تأثیر قرار داد. خانم دوگال می‌گوید: «برای سال‌ها، الگوی برگزاری رویدادها در کمیسیون‌های اصلی سازمان ملل متحد تغییری نکرده بود؛ یک میزگرد با چند سخنران اصلی و فرصت محدودی برای گفت‌وگوی وسیع‌تر میان حاضران. ما تلاش کردیم رویکرد متفاوتی را ارائه کنیم.» نمایندگان دفتر جامعهٔ جهانی بهائی به معرفی رویکردهای مشارکتی کمک کردند؛ از جمله مشورت‌های میزگردی که در آن هر شرکت‌کننده می‌توانست مشارکت فعال داشته باشد. خانم دوگال بیان داشت: «دریافتیم که حتی جزئیاتی به‌ظاهر ساده—اینکه شکل یک گفت‌وگو چگونه باشد، چه کسی سخن بگوید، چه کسی گوش بدهد و شرکت‌کنندگان چگونه در کنار یکدیگر بنشینند—می‌تواند کیفیت روابط میان افراد را به‌طور محسوسی تغییر دهد.»

تصویری از یک میزگرد که توسط جامعهٔ جهانی بهائی در شصت‌ویکمین نشست کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۷ برگزار شد. در این میزگرد، نمایندگانی از چند سازمان غیردولتی برجسته به همراه بانی دوگال، نمایندهٔ ارشد جامعهٔ جهانی بهائی در سازمان ملل متحد (وسط)، دربارهٔ ساختار اقتصادی اجتماع، نقش خانواده و دوران جوانی در ارتباط با برابری جنسیتی گفت‌وگو کردند.

این توجه به فرایند گفت‌وگوها، با بهره‌گیری عمیق‌تر از تجربیات عملی جوامع بهائی در سراسر جهان همراه بوده است. خانم دوگال می‌گوید: «جوامع بهائی از همان ابتدای شکل‌گیری‌شان همواره در مسیر اصلاح و پیشرفت اجتماع مشارکت داشته‌اند.» او می‌افزاید: «آنچه به‌مرور زمان رشد کرده است، توانایی ما در استفاده از این تجربیات و پیوند دادن آن‌ها با گفت‌وگوهایی است که در سطح بین‌المللی جریان دارد.»

هیئت نمایندگان جامعهٔ جهانی بهائی در اجلاس آب‌وهوایی COP27 که در سال ۲۰۲۲ در مصر برگزار شد، در گفت‌وگوهای متعددی شرکت کرد و بر لزوم بازنگری در رابطهٔ انسان با جهان طبیعت تأکید کرد.

او خاطرنشان می‌کند که در گفتگوهای مربوط به توسعه، اغلب تأکید زیادی بر کمک‌های مالی در مقیاس کلان وجود دارد، «اما گاهی این اقدامات کوچک‌تر هستند که جوامع را متحد می‌کنند تا خودشان راه‌حل‌هایی پیدا کنند.» خانم دوگال به واکنش یک جامعۀ بهائی در میانمار پس از «طوفان نارگیس» اشاره می‌کند: به‌جای درخواست کمک‌های گسترده مالی که به باور اعضای جامعه می‌توانست موجب تفرقه شود، آن‌ها تنها درخواست کردند که بذر در اختیارشان گذاشته شود «تا بتوانیم خودمان دوباره کشت کنیم، رشد کنیم و جامعه‌مان را همه با هم بازسازی کنیم.» در جزیرۀ تانا در کشور وانواتو نیز، جوانانی که از طریق برنامه‌های آموزشی ظرفیت سازمان‌دهی را در خود پرورش داده بودند، جزو نخستین کسانی بودند که پس از طوفانی ویرانگر نیازهای اجتماع را ارزیابی کردند و ارزیابی آن‌ها به نهادهایی که بعداً به منطقه رسیدند کمک کرد تا بهتر بتوانند پاسخ‌گوی نیازها باشند.

در کنفرانسی ملّی که در سال ۲۰۲۴ در جمهوری آذربایجان با حضور اعضای جامعهٔ جهانی بهائی برگزار شد، بررسی شد که چگونه هماهنگی میان علم و دین می‌تواند راهی به سوی صلح پایدار باشد.

خانم دوگال با تأمل در این تجربه‌ها می‌گوید: «در هر یک از این بی‌شمار نمونه‌ها در سراسر جهان، این خودِ مردم هستند که نقش اصلی را در توسعۀ جوامع خود دارند. تغییر معنادار نیز نه از تلاش‌های یک کنشگر واحد، بلکه از اقدام منسجم و هماهنگ افراد، جوامع و مؤسسات در کنار یکدیگر حاصل می‌شود.»

شاید یکی از مهم‌ترین تغییراتی که خانم دوگال در طول سه دهه فعالیت خود در سازمان ملل متحد شاهد آن بوده، پذیرش بیشتر نسبت به ابعاد معنوی و اخلاقیِ حیات جمعی در سطح بین‌المللی است. او به یاد می‌آورد: «در سال‌های اول حضور من در سازمان ملل، معنویت و رشد اخلاقی مفاهیمی نبودند که در گفت‌وگوهای بین‌المللی ما پذیرفته شوند؛ بسیاری این مفاهیم را مرتبط با چنین گفت‌وگوهایی نمی‌دانستند. ما طی این دهه‌ها به‌تدریج شاهد این تغییر بوده‌ایم.»

هیئت نمایندگان جامعهٔ جهانی بهائی در بحث‌های شصت‌ونهمین نشست کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵، به بررسی این موضوع پرداخت که چگونه فضاهای مشورتی در سطح محلی جوامع را قادر می‌سازد تا الگوهای تازه‌ای از روابط میان زنان و مردان را پرورش دهند.

به گفتهٔ خانم دوگال، «امروز بسیار متداول شده است که دولت‌های عضو و نهادهای سازمان ملل متحد دربارهٔ اهمیت بنیان‌های اخلاقی، معنوی، اجتماعی و انسانی در مسیر اصلاح عالم سخن بگویند.»

ریچل بیانی (Rachel Bayani)، که پس از بازنشستگی خانم دوگال در دسامبر ۲۰۲۵ به‌عنوان نمایندهٔ ارشد جدید دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در سازمان ملل متحد منصوب شده است، می‌گوید: «روابط و اعتمادی که در طول این دهه‌ها تقویت شده است، زمینهٔ بسیار مناسبی برای تداوم یادگیری جمعی و پیشبرد فعالیت‌ها در آینده فراهم می‌کند.»

شماری از بیانیه‌هایی که جامعهٔ جهانی بهائی در سال‌های اخیر منتشر کرده است.

خانم بیانی در ادامه گفت: «جامعهٔ جهانی بهائی پیوسته در حال کسب درکی عمیق‌تر از اصول، روابط و الگوهای عملی است که به رفاه جمعی کمک می‌کنند. این جامعه با بهره‌گیری از این بینش‌ها و تجربیات روزافزون، در نظر دارد توانمندی خود را برای مشارکتی معنادار در پاسخ به مهم‌ترین پرسش‌های پیش روی جهان امروز تقویت کند.»

رویدادی در دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در نیویورک برای رونمایی از کتاب «در مشارکت کامل: سی سال پیشرفت زنان در سازمان ملل متحد و فراتر از آن» برگزار شد. این کتاب مجموعه‌ای جامع از مشارکت‌های جامعهٔ جهانی بهائی در گفتمان بین‌المللی دربارۀ برابری زنان و مردان است و زمینۀ تأمل عمیق‌تر دربارۀ مفهوم پیشرفت مشترک نوع بشر را فراهم می‌کند.

مقالات مرتبط